\u0130nsan Haklar\u0131 Evrensel Beyannamesi\u2019nin kabul\u00fcn\u00fcn 75. y\u0131ld\u00f6n\u00fcm\u00fc olan 10 Aral\u0131k\u2019ta, bu d\u00f6n\u00fcm noktas\u0131 niteli\u011findeki belgeye ve d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda insan haklar\u0131n\u0131n evrensel olarak korunmas\u0131na olan ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 Adalet ve \u0130nsan Haklar\u0131 Vakf\u0131 olarak yeniden dile getiriyoruz. \u0130nsan Haklar\u0131 Evrensel Beyannamesi\u2019nde de vurguland\u0131\u011f\u0131 \u00fczere, insan haklar\u0131, \u0131rk\u0131na, ten rengine, cinsiyetine, diline, dinine, politik g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne, toplumsal grubuna, gelir grubuna, stat\u00fcs\u00fcne, do\u011fdu\u011fu yere veya ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 yere bak\u0131lmaks\u0131z\u0131n d\u00fcnyadaki her insan i\u00e7in vazge\u00e7ilmez haklard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
\u0130ki defa d\u00fcnya sava\u015f\u0131 ile yerel ve i\u00e7 \u00e7at\u0131\u015fmalar sonras\u0131nda, t\u00fcm d\u00fcnyada, devletlerin ve toplumlar\u0131n, insanlar aras\u0131 e\u015fitli\u011fi, temel insan hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerini, insan onurunu ve insanlar aras\u0131 adaleti kabul edip uygulamas\u0131 i\u00e7in ortak bir kararla 1948 y\u0131l\u0131nda bu beyanname kabul edilmi\u015ftir. Bu kapsamda, devletler anayasalar\u0131n\u0131 ve yasalar\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirmi\u015f; uluslararas\u0131 antla\u015fmalar, s\u00f6zle\u015fmeler ve protokoller yap\u0131lm\u0131\u015f; devletler ve uluslararas\u0131 kurulu\u015flar \u00f6zel kurumlar kurmu\u015f ve bu alanda \u00e7al\u0131\u015fan sivil toplum kurulu\u015flar\u0131 ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Her insan\u0131n ya\u015fama, \u00f6zg\u00fcrl\u00fck ve g\u00fcvenlik haklar\u0131ndan, \u00e7al\u0131\u015fma ve e\u011fitim haklar\u0131na kadar bir\u00e7ok temel insan hakk\u0131 30 madde ile bu beyannamede vazge\u00e7ilmez haklar olarak ilan edilmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n
Aradan ge\u00e7en 75 y\u0131l ve ortaya konan t\u00fcm \u00e7al\u0131\u015fmalara bak\u0131l\u0131rsa acaba kabul edilen temel insan haklar\u0131 ile ilgili ne kadar ilerleme sa\u011flad\u0131k? Hatta \u015funu sormak daha uygun: \u0130lerleme sa\u011flad\u0131k m\u0131? E\u011fitim ve \u00e7al\u0131\u015fma hakk\u0131 gibi haklar\u0131 b\u0131rakal\u0131m, en \u00f6nemli ve birincil hak olan ve beyannamenin 3. maddesinde yer alan ya\u015fam hakk\u0131n\u0131n her birey i\u00e7in vazge\u00e7ilmez olmas\u0131n\u0131 hayata ge\u00e7irebildik mi?<\/p>\n\n\n\n
Acaba kendi \u00fclkemizde, toplumsal grubumuzda, ideolojimizde veya inan\u00e7 grubumuzda yer alan insanlar\u0131n 27. maddede yer alan \u201csanattan yararlanma hakk\u0131\u201d gibi haklar\u0131n\u0131 savunurken, d\u00fcnyan\u0131n farkl\u0131 yerlerinde en temel \u201cya\u015fam hakk\u0131\u201dn\u0131 dahi kullanamayan y\u00fczlerce, binlerce ve hatta milyonlarca bireyin hakk\u0131n\u0131 savunuyor muyuz? D\u00fcnyan\u0131n neresinde olursa olsun hayata g\u00f6zlerini yeni a\u00e7m\u0131\u015f bebeklerin, \u00e7ocuklar\u0131n, kad\u0131nlar\u0131n, ihtiyarlar\u0131n ve di\u011fer insanlar\u0131n teker teker veya topluca \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesi, hapsedilmesi, i\u015fkence edilmesi, insal\u0131k d\u0131\u015f\u0131 muamele g\u00f6rmesi veya ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 yerlerden ba\u015fka yerlere s\u00fcrg\u00fcn edilmesi gibi birincil ve en hayati insan haklar\u0131n\u0131n ihlali kar\u015f\u0131s\u0131nda sesimizi \u00e7\u0131kar\u0131yor muyuz? Kendimize yak\u0131n insanlar\u0131n sanattan yararlanma haklar\u0131n\u0131 savunmak tabii ki \u00e7ok \u00f6nemli. Ancak bizim taraf\u0131m\u0131zda olmasa, hatta kar\u015f\u0131 tarafta olsa, milyonlarca insan\u0131n ya\u015fam hakk\u0131n\u0131 savunmak da hepimiz i\u00e7in \u00e7ok \u00f6nemli olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
\u0130klim de\u011fi\u015fikli\u011fi gibi sebeplerden sonra d\u00fcnyan\u0131n farkl\u0131 yerler\u0131nde son y\u0131llarda ya\u015fanan do\u011fal afetler, d\u00fcnyay\u0131 etkileyen farkl\u0131 \u00fclkelerdeki politik \u00e7alkant\u0131lar ve k\u0131sa s\u00fcrede t\u00fcm d\u00fcnyay\u0131 bir k\u00f6y gibi dola\u015farak herkesin sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 tehlikeye sokan hastal\u0131klar, \u00f6zellikle temel insan haklar\u0131 konusunda bencil olunmamas\u0131 gerekti\u011fini, hepimizin ayn\u0131 gemide ya\u015fayan ve birbirinden etkilenen insanlar oldu\u011funu a\u00e7\u0131k\u00e7a ortaya koymu\u015ftur.<\/p>\n\n\n\n
Hi\u00e7bir devlet, toplum, grup, organizasyon veya ter\u00f6r \u00f6rg\u00fct\u00fc, ya\u015fam hakk\u0131n\u0131n elinden al\u0131nmas\u0131, bir di\u011fer ifadeyle bebeklerin, \u00e7ocuklar\u0131n, kad\u0131nlar\u0131n, ya\u015fl\u0131lar\u0131n ve di\u011fer ki\u015filerin \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesi, hapsedilmesi veya s\u00fcrg\u00fcne g\u00f6nderilmesine me\u015fru bir gerek\u00e7e \u00f6ne s\u00fcremez. E\u011fer d\u00fcnya kamuoyu olarak, \u0130nsan Haklar\u0131 Evrensel Beyannamesi\u2019nin 75. y\u0131l\u0131nda insan haklar\u0131 alan\u0131nda ilerleme sa\u011flamak istiyorsak, s\u0131radan bir d\u00fcnya vatanda\u015f\u0131ndan devletlerin en \u00fcst y\u00f6neticilerine kadar herkesin, \u00f6ncelikle, binlerce ve hatta milyonlarca insan\u0131 ilgilendiren 3. maddede ifade edilen ya\u015fam hakk\u0131 ile ki\u015fi \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ve g\u00fcvenli\u011fi hakk\u0131n\u0131n ihlaline kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmas\u0131, g\u00f6sterilen mazeretleri kabul etmemesi ve hak ihlallerini bir an \u00f6nce sonland\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 gerekmektedir.<\/p>\n\n\n\n
Maalesef herg\u00fcn, baz\u0131 devletlerce, gruplarca veya ter\u00f6r \u00f6rg\u00fctlerince binlerce insan yaralanmakta, \u00f6ld\u00fcr\u00fclmekte, hapsedilmekte, s\u00fcrg\u00fcn edilmekte, \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerinden mahrum b\u0131rak\u0131lmakta veya g\u00fcvenlik haklar\u0131 ellerinden al\u0131nmaktad\u0131r. Bu ihlallerin \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ebilecekler, \u00f6ncelikle \u00f6zg\u00fcr, demokratik ve insan haklar\u0131n\u0131 b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlukla hayata ge\u00e7irebilmi\u015f devletlerdir; asl\u0131nda bu devletleri y\u00f6netenler ve di\u011fer politikac\u0131lard\u0131r. Y\u00f6neticilerin ve politikac\u0131lar\u0131n, bu ihlaller kar\u015f\u0131s\u0131nda pozisyon almalar\u0131 ve gerekenleri yapmalar\u0131 i\u00e7in toplumun, yani s\u0131radan vatanda\u015f olarak bizim \u00fczerimize sorumluluklar d\u00fc\u015fmektedir. B\u00f6ylece s\u0131radan bir d\u00fcnya vatanda\u015f\u0131ndan devletin en \u00fcst y\u00f6neticilerine kadar herkesin bu yaralanmalar, \u00f6l\u00fcmler, s\u00fcrg\u00fcnler gibi ihlaller kar\u015f\u0131s\u0131nda ne yapabilece\u011fi ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Do\u011fal olarak, uluslararas\u0131 kurumlar ve sivil toplum kurulu\u015flar\u0131 da bu sorumlular listesindedir. Bu konuda en \u00f6nemli bir di\u011fer kurum da uluslararas\u0131 medyad\u0131r. Uluslararas\u0131 medyan\u0131n \u00f6zg\u00fcr, tarafs\u0131z ve e\u015fit bir \u015fekilde insan haklar\u0131 savunucusu olmas\u0131 beklenirken, baz\u0131 istisnalar haricinde genel olarak bu beklentinin \u00e7ok alt\u0131nda kald\u0131\u011f\u0131 g\u00f6zlenmektedir.<\/p>\n\n\n\n
\u0130nsan Haklar\u0131 Evrensel Beyannamesi\u2019nin kabul\u00fcn\u00fcn 75. y\u0131ld\u00f6n\u00fcm\u00fc bize g\u00f6stermektedir ki, d\u00fcnyadaki her bireyden devletlere, uluslararas\u0131 medyaya ve sivil toplum kurulu\u015flar\u0131na kadar herkesin, insan haklar\u0131 savunuculu\u011fu yapmas\u0131 her ge\u00e7en g\u00fcn daha \u00f6nemli hale gelmektedir. Adalet ve insan haklar\u0131 alan\u0131nda faaliyet y\u00fcr\u00fctmek \u00fczere kurulan ba\u011f\u0131ms\u0131z ve tarafs\u0131z bir sivil toplum kurulu\u015fu olan Adalet ve \u0130nsan Haklar\u0131 Vakf\u0131 olarak temennimiz, t\u00fcm d\u00fcnyada insan haklar\u0131na sayg\u0131l\u0131 toplumlar\u0131n olu\u015fturulmas\u0131d\u0131r.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
\u0130nsan Haklar\u0131 Evrensel Beyannamesi\u2019nin kabul\u00fcn\u00fcn 75. y\u0131ld\u00f6n\u00fcm\u00fc olan 10 Aral\u0131k\u2019ta, bu d\u00f6n\u00fcm noktas\u0131 niteli\u011findeki belgeye ve d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda insan haklar\u0131n\u0131n evrensel olarak korunmas\u0131na olan ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 Adalet ve \u0130nsan Haklar\u0131 Vakf\u0131…<\/p>","protected":false},"author":1,"featured_media":1051,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"give_campaign_id":0,"footnotes":""},"categories":[290],"tags":[],"class_list":["post-1049","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-uncategorized-en"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/jushr.org\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1049","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/jushr.org\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/jushr.org\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jushr.org\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jushr.org\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1049"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/jushr.org\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1049\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jushr.org\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1051"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/jushr.org\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1049"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/jushr.org\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1049"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/jushr.org\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1049"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}