\u0130nsan Haklar\u0131 \u0130zleme \u00d6rg\u00fct\u00fc\u2019n\u00fcn (Human Rights Watch-HRW) insan haklar\u0131 ihlallerine ili\u015fkin 2022 D\u00fcnya Raporu, Cumhurba\u015fkan\u0131 Recep Tayyip Erdo\u011fan\u2019\u0131n otoriter ve son derece merkezile\u015fmi\u015f h\u00fck\u00fcmetinin, h\u00fck\u00fcmete kar\u015f\u0131 ele\u015ftirel yakla\u015f\u0131m g\u00f6sterdi\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen ki\u015fileri ve siyasi muhalifleri hedef alarak, yarg\u0131 ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 derinden sarsarak ve demokratik kurumlar\u0131n i\u00e7ini bo\u015faltarak, T\u00fcrkiye\u2019nin insan haklar\u0131 sicilini onlarca y\u0131l geriye g\u00f6t\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc belirtmektedir.<\/p>\n\n\n\n
Rapor, T\u00fcrkiye\u2019de ciddi \u015fekilde ifade, \u00f6rg\u00fctlenme ve toplanma \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ihlallerinin ya\u015fand\u0131\u011f\u0131n\u0131, medya kurulu\u015flar\u0131n\u0131n \u00e7o\u011funun Erdo\u011fan ile yak\u0131n ba\u011flant\u0131lar\u0131 olan \u015firketlere ait oldu\u011funu ve en az 58 gazeteci ve medya \u00e7al\u0131\u015fan\u0131n\u0131n, gazetecilik faaliyetleri veya medya ba\u011flant\u0131lar\u0131 nedeniyle Ter\u00f6rle M\u00fccadale Kapsam\u0131ndaki su\u00e7lardan tutuklu veya h\u00fck\u00fcml\u00fc olarak hapiste bulundu\u011funu aktarmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
\u0130nsan haklar\u0131 savunucular\u0131 \u00fczerinde \u00e7ok a\u011f\u0131r bask\u0131n\u0131n ya\u015fand\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirten raporda, insan haklar\u0131 savunucusu Osman Kavala’n\u0131n d\u00f6rt y\u0131ld\u0131r s\u00fcren tutuklulu\u011fu ve davas\u0131n\u0131n, h\u00fck\u00fcmeti ele\u015ftiren insan haklar\u0131 gruplar\u0131 ve di\u011fer sivil toplum \u00f6rg\u00fctleri \u00fczerindeki bask\u0131n\u0131n ne kadar b\u00fcy\u00fck oldu\u011funu ortaya koydu\u011fu vurgulanmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Rapor, Ocak ay\u0131nda Kitle \u0130mha Silahlar\u0131n\u0131n Yay\u0131lmas\u0131n\u0131n Finansman\u0131n\u0131n \u00d6nlenmesine Dair Kanunun y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girdi\u011fini, ancak T\u00fcrkiye\u2019nin, Birle\u015fmi\u015f Milletler G\u00fcvenlik Konseyi kararlar\u0131na uyum amac\u0131yla \u00e7\u0131kart\u0131lm\u0131\u015f oldu\u011funu iddia etmesine ra\u011fmen, kanunun aslen \u0130\u00e7i\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131’n\u0131n sivil toplum \u00f6rg\u00fctlerinin kanuni ve me\u015fru faaliyetlerinin \u00f6nlenmesine y\u00f6nelik yetkilerini art\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtmektedir .<\/p>\n\n\n\n
T\u00fcrkiye\u2019de polis g\u00f6zetiminde i\u015fkence, k\u00f6t\u00fc muamele ve zorla kaybetme vakalar\u0131n\u0131n ciddi oranda artt\u0131\u011f\u0131 yaz\u0131lan raporda, bu iddialara y\u00f6nelik a\u00e7\u0131lan savc\u0131l\u0131k soru\u015fturmalar\u0131nda ilerleme kaydedilmedi\u011fi ve bu su\u00e7lar\u0131 i\u015fleyen g\u00fcvenlik g\u00fc\u00e7lerinin cezas\u0131z kald\u0131\u011f\u0131 vurgulanmaktad\u0131r. Rapor, Anayasa Mahkemesi\u2019nin, May\u0131s 2021 tarihinde k\u00f6t\u00fc muamele yasa\u011f\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fine dair iki karar\u0131 \u00f6rnek olarak g\u00f6stermektedir. Bu kararlardan birincisi erkek bir \u00f6\u011fretmenin Afyon ilinde, polis g\u00f6zetiminde i\u015fkence ve tecav\u00fcze maruz kald\u0131\u011f\u0131 iddias\u0131yla, ikincisi ise yine erkek bir \u00f6\u011fretmenin, Antalya ilinde polis taraf\u0131ndan acilen ameliyat olmas\u0131n\u0131 gerektirecek \u00f6l\u00e7\u00fcde i\u015fkence g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcne ili\u015fkin yapt\u0131\u011f\u0131 su\u00e7 duyurusuya ilgilidir.<\/p>\n\n\n\n
Raporda, g\u00fcneydo\u011fuda Eyl\u00fcl 2020’de, askeri personel taraf\u0131ndan g\u00f6zalt\u0131na al\u0131n\u0131p g\u00f6t\u00fcr\u00fclen ve daha sonra aileleri taraf\u0131ndan hastanede yaral\u0131 olarak bulunan Osman \u015eiban ve Servet Turgut hakk\u0131nda a\u00e7\u0131lan savc\u0131l\u0131k soru\u015fturmas\u0131nda da herhangi ilerleme olmad\u0131\u011f\u0131 aktar\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Rapor, ka\u00e7\u0131rma ve zorla kaybetme vakalar\u0131n\u0131n devam etti\u011fini ve en uzun s\u00fcre kay\u0131p kalan ki\u015filerin, G\u00fclen hareketiyle ba\u011flant\u0131l\u0131 oldu\u011fu iddia edilenler oldu\u011funu belirtmektedir. Bu kapsamda eski bir devlet memuru olan H\u00fcseyin Galip K\u00fc\u00e7\u00fck\u00f6zyi\u011fit\u2019in 29 Aral\u0131k 2020’de Ankara’da kayboldu\u011fu, yetkililerin K\u00fc\u00e7\u00fck\u00f6zyi\u011fit\u2019in tutuklu olarak hapiste bulundu\u011funu ailesine ancak bu durumu 14 Temmuz\u2019da bildirdi\u011fi, K\u00fc\u00e7\u00fck\u00f6zyi\u011fit\u2019in yedi ay boyunca nerede tutuldu\u011fu hakk\u0131nda herhangi bir bilginin bulunmad\u0131\u011f\u0131 da raporda bahsedilmektedir. Rapor, ba\u015fka bir eski devlet memuru olan Yusuf Bilge Tun\u00e7\u2019un ortadan kayboldu\u011fu 2019 A\u011fustos tarihinden itibaren nerede oldu\u011funun bilinmedi\u011fini de vurgulamaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Raporda, T\u00fcrkiye makamlar\u0131n\u0131n, G\u00fclen hareketi destek\u00e7isi oldu\u011fu iddia edilen ve \u00e7o\u011fu \u00f6\u011fretmen olan ki\u015filerin iadesinin d\u00fcnyadaki farkl\u0131 \u00fclkelerden talep etti\u011fini ve iade taleplerine uyan baz\u0131 \u00fclkelerin, kanuni yollar ve yarg\u0131 denetimini devre d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rakarak, insanlar\u0131 ka\u00e7\u0131rma, zorla kaybetme ve ki\u015filerin yasa d\u0131\u015f\u0131 transferi gibi su\u00e7lara ortak oldu\u011funu aktarmaktad\u0131r. Bu olaylara \u00f6rnek olarak, 2021’de Orhan \u0130nand\u0131’n\u0131n K\u0131rg\u0131zistan’dan T\u00fcrkiye’ye yasad\u0131\u015f\u0131 ka\u00e7\u0131r\u0131lmas\u0131 ve Kenya’da kay\u0131tl\u0131 bir s\u0131\u011f\u0131nmac\u0131 olan Selahaddin G\u00fclen’in T\u00fcrkiye’ye getirilmesi g\u00f6sterilmektedir.<\/p>\n\n\n\n
Raporda sol veya K\u00fcrt siyasetindeki baz\u0131 ki\u015filerin, sivil giyimli g\u00fcvenlik g\u00f6revlileri taraf\u0131ndan ka\u00e7\u0131r\u0131ld\u0131klar\u0131 ve resmi olmayan yerlerde zorla al\u0131konulduklar\u0131 belirtilmektedir. Rapor, 20 Ocak’ta \u0130stanbul’da ka\u00e7\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131, sorguland\u0131\u011f\u0131, i\u015fkence g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc ve 26 Ocak’ta serbest b\u0131rak\u0131ld\u0131\u011f\u0131 iddias\u0131yla savc\u0131l\u0131\u011fa su\u00e7 duyurusunda bulunan G\u00f6khan G\u00fcne\u015f’in davas\u0131ndan bahsetmektedir.<\/p>\n\n\n\n
Raporda ay\u0131ca, Osman Kavala ve Selahattin Demirta\u015f’\u0131n serbest b\u0131rak\u0131lmas\u0131n\u0131 i\u00e7eren Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 Mahkemesi kararlar\u0131n\u0131 uygulamamas\u0131n\u0131n, T\u00fcrkiye’nin Avrupa Konseyi ile ili\u015fkisini olumsuz y\u00f6nde etkiledi\u011fi belirtilmektedir.<\/p>\n\n\n\n
\u0130nsan Haklar\u0131 \u0130zleme \u00d6rg\u00fct\u00fc\u2019n\u00fcn 2022 D\u00fcnya Raporunun T\u00fcrkiye k\u0131sm\u0131na buradan ula\u015fabilirsiniz:<\/p>\n\n\n\n