{"id":915,"date":"2022-09-12T13:25:00","date_gmt":"2022-09-12T13:25:00","guid":{"rendered":"http:\/\/jushr.org\/?p=915"},"modified":"2022-09-12T13:25:00","modified_gmt":"2022-09-12T13:25:00","slug":"ukraynanin-isgalinin-ardindan-gecen-6-ayda-turkiye-nerede-duruyor","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/jushr.org\/nl\/ukraynanin-isgalinin-ardindan-gecen-6-ayda-turkiye-nerede-duruyor\/","title":{"rendered":"Ukrayna\u2019n\u0131n \u0130\u015fgalinin Ard\u0131ndan Ge\u00e7en 6 Ayda T\u00fcrkiye Nerede Duruyor?"},"content":{"rendered":"

Yazar: Timur Kayac\u0131<\/p>\n\n\n\n

Ukrayna\u2019n\u0131n \u0130\u015fgalinin Ard\u0131ndan Ge\u00e7en 6 Ayda T\u00fcrkiye Nerede Duruyor?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Rusya\u2019n\u0131n Ukrayna\u2019y\u0131 i\u015fgali yak\u0131n siyasi tarihin en \u00f6nemli olaylar\u0131ndan birisidir. Bu sava\u015fta Rusya\u2019n\u0131n hamlelerinin yan\u0131s\u0131ra, T\u00fcrkiye\u2019nin de pozisyonu t\u00fcm kesimlerce \u00e7ok yak\u0131ndan izlendi ve herkes T\u00fcrkiye\u2019nin kendisiyle birlikte hareket etmesini istedi. 20 y\u0131ld\u0131r iktidarda olan Cumhurba\u015fkan\u0131 Erdo\u011fan\u2019\u0131n politika tarz\u0131 ve siyasi beklentileri T\u00fcrkiye\u2019nin d\u0131\u015f politikadaki tavr\u0131n\u0131 belirliyor. T\u00fcrkiye\u2019yi do\u011fru anlaman\u0131n ve gelecek ad\u0131na ba\u015far\u0131l\u0131 tahminler yapman\u0131n yolu, d\u0131\u015f politik ilkeler ya da \u00fclkesel \u00e7\u0131karlar\u0131 de\u011fil, Erdo\u011fan\u2019\u0131n siyasi hesaplar\u0131n\u0131 do\u011fru anlamaktan ge\u00e7iyor.<\/p>\n\n\n\n

Giri\u015f<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Rusya\u2019n\u0131n 24 \u015eubat 2022 tarihinde Ukrayna\u2019y\u0131 i\u015fgale ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrecin ilk g\u00fcnlerinde, T\u00fcrkiye\u2019nin tak\u0131nd\u0131\u011f\u0131 tav\u0131r, Bat\u0131 ve NATO ile uyum ve e\u015fg\u00fcd\u00fcmle hareket edece\u011fi y\u00f6n\u00fcnde <\/strong>umut yaratt\u0131. \u0130\u015fgalin ilk g\u00fcnlerinde T\u00fcrkiye, sava\u015fa kar\u015f\u0131 oldu\u011funu ve Rusya\u2019n\u0131n sald\u0131r\u0131s\u0131n\u0131n kabul edilemez oldu\u011funu a\u00e7\u0131klad\u0131. 27-28 \u015eubat tarihlerinde Montr\u00f6 Bo\u011fazlar S\u00f6zle\u015fmesi’ne vurgu yap\u0131p Rus sava\u015f gemilerinin Karadeniz’e ge\u00e7i\u015fine izin vermedi. <\/strong>\u0130\u015fgalin ilerleyen g\u00fcnlerinde de sald\u0131r\u0131lar\u0131n durmas\u0131 i\u00e7in taraflar\u0131 T\u00fcrkiye\u2019de m\u00fczakere i\u00e7in bulu\u015fturdu. Ayr\u0131ca T\u00fcrkiye\u2019nin daha \u00f6nceden Ukrayna\u2019ya satt\u0131\u011f\u0131 \u201csilahl\u0131 hava ara\u00e7lar\u0131n\u0131n\u201d, Ukrayna\u2019n\u0131n kendini savunmas\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131rmas\u0131 T\u00fcrkiye\u2019yi ilgi oda\u011f\u0131 yapt\u0131.<\/p>\n\n\n\n

T\u00fcrkiye 2016\u2019den itibaren Rusya\u2019yla giderek yak\u0131nla\u015fan ve Bat\u0131\u2019yla ili\u015fkileri gerileyen bir \u00fclkeydi ve bu sebeple Ukrayna\u2019n\u0131n i\u015fgalinde T\u00fcrkiye\u2019nin Bat\u0131 taraf\u0131na yak\u0131n durmas\u0131 hem NATO hem de AB i\u00e7in olduk\u00e7a \u00f6nemliydi.<\/p>\n\n\n\n

Bu ba\u011flamda Almanya ve Hollanda ba\u015fbakanlar\u0131 Ankara\u2019da Erdo\u011fan\u2019\u0131 ziyaret etti. T\u00fcrkiye\u2019nin hem jeopolitik hem de jeostratejik konumu sebebiyle tak\u0131nd\u0131\u011f\u0131 tav\u0131r umut vaat etmi\u015fti. Ancak i\u015fgalin ba\u015flamas\u0131ndan itibaren 6 ay\u0131n sonunda, T\u00fcrkiye\u2019nin Rusya\u2019ya ekonomik anlamda nefes ald\u0131ran ad\u0131mlar atmas\u0131 ve ekonomik yapt\u0131r\u0131mlar\u0131 delen bir \u00fclke olmas\u0131, Erdo\u011fan y\u00f6netimindeki T\u00fcrkiye\u2019nin de\u011fi\u015fmeyen ger\u00e7ekleri oldu\u011funu g\u00f6sterdi.<\/p>\n\n\n\n

T\u00fcrkiye ile Rusya \u0130li\u015fkilerinde Yak\u0131n D\u00f6nem<\/strong><\/p>\n\n\n\n

T\u00fcrkiye ile Rusya ili\u015fkilerinin yak\u0131n d\u00f6nemini ele almadan \u00f6nce T\u00fcrk d\u0131\u015f politikas\u0131n\u0131n reel politi\u011finin dayanaklar\u0131n\u0131 belirtmek gerekiyor. Bir \u00fclkenin d\u0131\u015f politikas\u0131 hem uluslararas\u0131 ilkeler hem de o \u00fclkenin \u00e7\u0131karlar\u0131 \u015feklinde iki a\u00e7\u0131dan ele al\u0131nabilir. Ancak uzun y\u0131llard\u0131r T\u00fcrkiye\u2019nin d\u0131\u015f politikas\u0131n\u0131 ele al\u0131rken dikkate al\u0131nmas\u0131 gereken \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc bir fakt\u00f6r var. T\u00fcrkiye\u2019nin d\u0131\u015f politikas\u0131n\u0131 anlamak i\u00e7in incelenmesi gereken \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc fakt\u00f6r, Erdo\u011fan h\u00fck\u00fcmetlerinin i\u00e7 politik \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131n g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nmas\u0131d\u0131r. Yani, T\u00fcrkiye\u2019nin d\u0131\u015f politikas\u0131 \u00fclke \u00e7\u0131karlar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan de\u011fil de \u00e7o\u011funlukla Erdo\u011fan\u2019\u0131n se\u00e7meniyle kurdu\u011fu diyalog \u00fczerinden okunmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

T\u00fcrkiye, Erdo\u011fan 2011 se\u00e7imlerinde y\u00fczde 50 ile se\u00e7imi kazand\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemden itibaren giderek artan \u015fekilde y\u00f6n de\u011fi\u015fikli\u011fine gitti. Bu siyasal g\u00fc\u00e7, Erdo\u011fan\u2019a \u00fclkeyi daha fazla tek adam rejimine ta\u015f\u0131mas\u0131na hem neden oldu hem de imk\u00e2n sa\u011flad\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Hukuk devletinin ilkeleri daha fazla ask\u0131ya al\u0131nd\u0131, demokrasinin ana unsurlar\u0131 olan yarg\u0131 ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 ve \u00f6zg\u00fcr medya ilkeleri geriletildi. Bu iklimin sonucu olarak Erdo\u011fan T\u00fcrkiye\u2019si Bat\u0131 kurum ve \u00fclkelerinden daha fazla ele\u015ftiri almaya ba\u015flad\u0131. Erdo\u011fan\u2019\u0131n \u015fahsi ve partisel \u00e7\u0131karlar\u0131 ile T\u00fcrkiye\u2019nin menfaatleri aras\u0131nda bir ayr\u0131m ya\u015fand\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Erdo\u011fan\u2019\u0131n Bat\u0131 de\u011ferleriyle ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 bu gerilim hem Erdo\u011fan hem de Putin i\u00e7in kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 bir \u00e7\u0131kar ili\u015fkisi geli\u015fmesine imk\u00e2n tan\u0131d\u0131. Rusya ekonomik olarak zor durumda olan ve se\u00e7menlerin bir k\u0131sm\u0131n\u0131 kaybeden Erdo\u011fan\u2019\u0131n krizini, T\u00fcrkiye gibi \u00f6nemli bir \u00fclkeyi kendine ba\u011fl\u0131 bir m\u00fcttefik yapmak i\u00e7in kulland\u0131. Erdo\u011fan ise, T\u00fcrkiye\u2019nin \u00fclke \u00e7\u0131karlar\u0131na ters olsa da i\u00e7 politikadaki kendi \u00e7\u0131karlar\u0131na uygun oldu\u011fu i\u00e7in Bat\u0131 kar\u015f\u0131t\u0131 ve Putin ve Rusya\u2019ya yak\u0131n bir duru\u015f sergilemeye ba\u015flad\u0131. B\u00f6ylece Erdo\u011fan, T\u00fcrkiye\u2019nin Rusya\u2019ya yana\u015fmas\u0131yla Bat\u0131\u2019y\u0131 terbiye etmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Esas\u0131nda T\u00fcrkiye ve Rusya\u2019n\u0131n b\u00f6lgedeki \u00e7\u0131karlar\u0131 uzun zamand\u0131r pek de uyu\u015fmuyordu. Ancak \u00fclkelerin \u00e7\u0131karlar\u0131 \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131na ra\u011fmen, Putin ve Erdo\u011fan\u2019\u0131n ittifak\u0131 devam etti. T\u00fcrkiye ve Rusya, 2011\u2019de ba\u015flayan Suriye i\u00e7 sava\u015f\u0131, 2014\u2019te Rusya\u2019n\u0131n Ukrayna topra\u011f\u0131 olan K\u0131r\u0131m\u2019\u0131 ilhak\u0131, 2020\u2019deki Ermenistan-Azerbaycan sava\u015f\u0131, 2020\u2019deki Libya\u2019daki i\u00e7 sava\u015f\u0131 ve Akdeniz ile Ege\u2019deki K\u0131br\u0131s Rum Cumhuriyeti\u2019nin do\u011falgaz aramalar\u0131 gibi geli\u015fmelerde hep kar\u015f\u0131t durumdayd\u0131. Bu bahsedilen \u00fclkelerdeki olaylar\u0131n tamam\u0131nda Rusya ve T\u00fcrkiye kar\u015f\u0131t taraflar\u0131 desteklediler.<\/p>\n\n\n\n

\u00d6yle ki, ikili birbirleri ile yak\u0131n ili\u015fkilerine ra\u011fmen, Rusya ve T\u00fcrkiye aras\u0131nda \u00e7at\u0131\u015fma boyutunda olaylar da ya\u015fand\u0131. 27 \u015eubat 2020’de Rusya ve Suriye Silahl\u0131 Kuvvetleri’nin, Suriye’nin \u0130dlib ilinde, T\u00fcrk Silahl\u0131 Kuvvetleri’ne ba\u011fl\u0131 tabura d\u00fczenledi\u011fi hava sald\u0131r\u0131s\u0131nda 34 T\u00fcrk askeri hayat\u0131n\u0131 kaybetti. 34 T\u00fcrk askerinin \u00f6l\u00fcm\u00fcyle sonu\u00e7lanan sald\u0131r\u0131 T\u00fcrkiye’nin Suriye i\u00e7 sava\u015f\u0131 kapsam\u0131ndaki en b\u00fcy\u00fck kayb\u0131 olarak tan\u0131mland\u0131. Bu sald\u0131r\u0131n\u0131n ard\u0131ndan Erdo\u011fan\u2019\u0131n Putin\u2019i ziyaret i\u00e7in Rusya\u2019ya gitmek zorunda kalmas\u0131 ve orada Putin taraf\u0131ndan dakikalarca bekleme salonunda ayakta bekletilmesi Erdo\u011fan i\u00e7in olduk\u00e7a yaralay\u0131c\u0131yd\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Putin Erdo\u011fan\u2019\u0131n uluslararas\u0131 alanda ne kadar yaln\u0131zla\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131n ve i\u00e7 politikada ekonomik bozulman\u0131n fark\u0131ndayd\u0131 ve Erdo\u011fan\u2019\u0131n bu krizlerinden yola \u00e7\u0131karak \u00e7o\u011funlukla kendi \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc dayatt\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Ancak Erdo\u011fan, Putin\u2019in bu tav\u0131rlar\u0131na ve T\u00fcrkiye\u2019nin \u00e7\u0131kar \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131na kar\u015f\u0131n Putin\u2019e yak\u0131n durmaya devam etti. Bat\u0131 \u00fclkeleriyle ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 krizi Rusya\u2019yla da ya\u015famaktan uzak durdu. Bu ili\u015fkiden \u00f6zellikle Erdo\u011fan ama asl\u0131nda her iki lider de i\u00e7 politikalar\u0131nda \u00f6nemli kazan\u0131mlar elde ediyorlard\u0131. \u00d6zellikle Erdo\u011fan d\u0131\u015f politik s\u00f6ylemini tamamen i\u00e7 politikadaki kendi partisinin \u00e7\u0131karlar\u0131 \u00fczerinden kurguluyordu.<\/p>\n\n\n\n

T\u00fcrkiye\u2019de \u00e7ok uzun zamand\u0131r, T\u00fcrk milliyet\u00e7iler, sek\u00fcler ulusalc\u0131lar ve siyasal \u0130slamc\u0131lar taraf\u0131ndan yo\u011fun \u015fekilde Bat\u0131 kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131 pompalanmaktayd\u0131. Bu kesimler toplumun geni\u015f kesimini temsil ediyorlard\u0131 ve tamam\u0131 Bat\u0131\u2019n\u0131n emperyalist ve T\u00fcrkiye\u2019de sorunlar \u00e7\u0131kartan d\u0131\u015f mihraklar oldu\u011funda ittifak etmi\u015flerdi. Putin Rusya\u2019s\u0131 da T\u00fcrkiye\u2019deki bu iklimi hem iyi kulland\u0131 hem de sosyal medya ve medya yat\u0131r\u0131mlar\u0131yla bu s\u00fcreci destekledi. \u00d6yle ki, Rusya Ukrayna\u2019y\u0131 i\u015fgal etti\u011finde T\u00fcrkiye\u2019de yap\u0131lan anketler bu i\u015fgalin su\u00e7lusu olarak Rusya\u2019dan \u00e7ok, Amerika, NATO ve Avrupa Birli\u011fini g\u00f6r\u00fcyorlard\u0131. Bu sonu\u00e7lar, T\u00fcrkiye’de, Rusya’n\u0131n kamu diplomasisi ve propagandas\u0131n\u0131n g\u00fcc\u00fcn\u00fc g\u00f6steriyordu.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
*Ukrayna\u2019daki durumda kim sorumlu?<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Ukrayna\u2019n\u0131n \u0130\u015fgalinde T\u00fcrkiye\u2019nin Tutumu<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Erdo\u011fan, iktidar\u0131n\u0131n ilk 10 y\u0131l\u0131nda y\u00fcz\u00fc bat\u0131ya d\u00f6n\u00fck, AB yanl\u0131s\u0131, NATO\u2019ya sad\u0131k bir \u00e7izgi takip etti. Otoriterle\u015fmeye karar verdi\u011fi andan itibaren de, Rusya ile \u00c7in bloklar\u0131na yak\u0131n durdu ve Bat\u0131 kurum ve \u00fclkelerini kendisiyle pazarl\u0131k yapmaya zorlayan bir s\u00fcre\u00e7 izledi.<\/p>\n\n\n\n

Rusya 24 \u015eubat\u2019ta Ukrayna\u2019y\u0131 i\u015fgale ba\u015flad\u0131\u011f\u0131nda ise, T\u00fcrkiye, son y\u0131llardaki siyasi e\u011filiminin tersine, NATO ve Bat\u0131 ile uyumlu, Rusya\u2019n\u0131n i\u015fgalini ele\u015ftiren ve Ukrayna\u2019y\u0131 destekleyen bir tutum tak\u0131nd\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Bu tutum T\u00fcrkiye\u2019ye y\u00f6nelik olumlu bir umut yaratt\u0131. Ancak, asl\u0131nda Erdo\u011fan T\u00fcrkiye\u2019si a\u00e7\u0131s\u0131ndan de\u011fi\u015fen bir durum yoktu. T\u00fcrkiye yeniden Bat\u0131 taraf\u0131nda bir konum aramak pe\u015finde de\u011fildi ve bu sava\u015fta dengede kalmak Erdo\u011fan i\u00e7in olduk\u00e7a pragmatik bir s\u00fcre\u00e7ti.<\/p>\n\n\n\n

Erdo\u011fan son 6 y\u0131lda Putin\u2019le yak\u0131nla\u015f\u0131rken, Putin a\u00e7\u0131s\u0131ndan ise durum, Erdo\u011fan\u2019\u0131n kendisine mecbur oldu\u011fu ve ba\u015fka hi\u00e7bir alternatifinin olmad\u0131\u011f\u0131 \u015feklinde yorumland\u0131. Bu durumda Erdo\u011fan\u2019\u0131n; Suriye, Azerbaycan, Libya gibi alanlarda hep kendi politikas\u0131n\u0131 dikta ettiren Putin\u2019e kar\u015f\u0131 baz\u0131 kozlar elde etmesi, bu ikili aras\u0131ndaki ili\u015fkiyi Erdo\u011fan a\u00e7\u0131s\u0131ndan daha denk bir d\u00fczleme oturtacakt\u0131.<\/p>\n\n\n\n

T\u00fcrkiye\u2019nin Ukrayna\u2019n\u0131n i\u015fgalinin ilk g\u00fcnlerinde tak\u0131nd\u0131\u011f\u0131 tutumun nedenlerini \u015fu maddelerle a\u00e7\u0131klayabiliriz:<\/p>\n\n\n\n

\n
  1. Hem T\u00fcrkiye hem de Erdo\u011fan, Karadeniz\u2019de Ukrayna\u2019n\u0131n tamamen ortadan kald\u0131r\u0131l\u0131p tam bir Rus hakimiyetinin olu\u015fmas\u0131n\u0131 istemedi. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu durum, Putin Rusya\u2019s\u0131na T\u00fcrkiye aleyhine orant\u0131s\u0131z bir g\u00fc\u00e7 daha verecekti.<\/li>
  2. T\u00fcrkiye bir s\u00fcredir Ukrayna\u2019yla yak\u0131n askeri ili\u015fkiler i\u00e7erisindeydi ve S\u0130HA ad\u0131 verilen, Erdo\u011fan\u2019\u0131n damad\u0131 Sel\u00e7uk Bayraktar\u2019\u0131n ailesine ait \u201csilahl\u0131 hava ara\u00e7lar\u0131\u201d sat\u0131yordu. Bu S\u0130HA\u2019lar Ukrayna\u2019n\u0131n Rusya\u2019ya kar\u015f\u0131 direncinde \u00f6nemli yer tuttu. Bu silah sat\u0131\u015f\u0131ndan kaynakl\u0131 iki \u00fclke aras\u0131nda pozitif ili\u015fkiler vard\u0131. Ayr\u0131ca bu sava\u015f S\u0130HA\u2019lar\u0131n uluslararas\u0131 arenada reklam\u0131 oldu\u011fu gibi, Erdo\u011fan\u2019a i\u00e7 politikada, \u201coyun kurucu g\u00fc\u00e7\u201d propagandas\u0131 imk\u00e2n\u0131 verdi. Ukraynal\u0131 yetkililerin, T\u00fcrkiye’den daha fazla S\u0130HA temin etmek istediklerine ili\u015fkin a\u00e7\u0131klamalar\u0131 da bu s\u00fcre\u00e7te bas\u0131na yans\u0131d\u0131.<\/li>
  3. T\u00fcrkiye Bat\u0131 \u00fclkelerine ve \u00f6zellikle ABD\u2019ye jeostratejik \u00f6nemini ve g\u00fcc\u00fcn\u00fc hat\u0131rlatma imk\u00e2n\u0131 buldu. Nitekim T\u00fcrkiye\u2019nin Ukrayna ve Rusya aras\u0131nda diyalog aray\u0131\u015flar\u0131 pek\u00e7ok \u00fclke taraf\u0131ndan takdir edildi ve enerji kaynaklar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan Rusya\u2019ya ba\u011f\u0131ml\u0131 olan Hollanda ve Almanya gibi \u00fclkelerin ba\u015fbakanlar\u0131 uzun bir aradan sonra Erdo\u011fan\u2019\u0131 Ankara\u2019da ziyaret etti. Uluslararas\u0131 arenada ilgi oda\u011f\u0131 olmak ve \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn bir par\u00e7as\u0131 kabul edilmek, Erdo\u011fan\u2019\u0131n hem kendi ki\u015fisel siyaset tarz\u0131 hem de T\u00fcrk se\u00e7meninin takdirini toplamak a\u00e7\u0131s\u0131ndan olduk\u00e7a \u00f6nemliydi.<\/li>
  4. Erdo\u011fan\u2019\u0131n b\u00f6lgesel ve uluslararas\u0131 krizlerdeki arabuluculuk rol\u00fc \u00fcstlenmesi ve inisiyatif almas\u0131 T\u00fcrk halk\u0131n\u0131n nezdinde \u00f6nemli bir yere sahip. Bu tarz krizler, Erdo\u011fan\u2019\u0131n se\u00e7menini yeniden kenetlemesi i\u00e7in \u00f6nemli f\u0131rsatlar sunuyor. Ki anketlere g\u00f6re 2022 Mart ay\u0131nda Erdo\u011fan, oylar\u0131nda 3 puanl\u0131k \u00f6nemli bir art\u0131\u015f yakalad\u0131.<\/li>
  5. Putin Rusya\u2019s\u0131n\u0131n giderek artan g\u00fcc\u00fc, Erdo\u011fan\u2019\u0131n kafas\u0131ndaki do\u011fu-bat\u0131 dengesinde kendine yer bulma politikas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan bir bozulma yaratm\u0131\u015f ve Erdo\u011fan aleyhine bir e\u015fitsizli\u011fe sebep olmu\u015ftu. Ukrayna\u2019n\u0131n i\u015fgalinde Rusya\u2019n\u0131n dezavantajl\u0131 durumundan yararlan\u0131p, Putin\u2019le daha e\u015fit \u015fartlarda masaya oturma f\u0131rsat\u0131 Erdo\u011fan i\u00e7in \u00f6nemli bir kazan\u0131m oldu. Erdo\u011fan bu \u015fekilde Rusya\u2019ya \u00f6nemini hat\u0131rlatm\u0131\u015f oldu.<\/li>
  6. Bat\u0131 d\u00fcnyas\u0131n\u0131n Rusya\u2019ya y\u00f6nelik ekonomik yapt\u0131r\u0131mlar\u0131 ve ambargosu ise, ekonomisi hi\u00e7 de iyi durumda olmayan T\u00fcrkiye i\u00e7in bir f\u0131rsat yaratt\u0131. T\u00fcrkiye, Rus oligarklar\u0131n paras\u0131n\u0131 yat\u0131r\u0131m olarak T\u00fcrkiye\u2019ye \u00e7ekmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131. Ayr\u0131ca daha \u00f6nce \u0130ran\u2019a uygulanan ambargodan f\u0131rsatlar \u00e7\u0131karan T\u00fcrkiye, Rusya\u2019ya y\u00f6nelik yapt\u0131r\u0131mlardan da kazan\u00e7l\u0131 \u00e7\u0131kaca\u011f\u0131n\u0131n fark\u0131ndayd\u0131. Bu sebeple ilk g\u00fcnlerden itibaren T\u00fcrk D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 Mevl\u00fct \u00c7avu\u015fo\u011flu, Rusya\u2019ya y\u00f6nelik yapt\u0131r\u0131mlara dahil olmayacaklar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klad\u0131.<\/li><\/ol>\n\n\n\n

    Dolay\u0131s\u0131yla, i\u015fgalin ilk g\u00fcnlerinde T\u00fcrkiye\u2019nin ald\u0131\u011f\u0131 tutum, Erdo\u011fan\u2019\u0131n yeniden Bat\u0131 yanl\u0131s\u0131 bir pozisyon almas\u0131 anlam\u0131na gelemezdi. Erdo\u011fan T\u00fcrkiye\u2019si Ukrayna i\u015fgalinde ald\u0131\u011f\u0131 tutumla hem Bat\u0131 ve NATO\u2019ya hem de Rusya\u2019ya kendi vazge\u00e7ilmezli\u011fini hat\u0131rlatt\u0131.<\/p>\n<\/div>\n\n\n\n

    \"\"
    *Ukrayna krizinin AKP\u2019nin oy deste\u011fine etkisi.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

    Mevcut Durum<\/strong><\/p>\n\n\n\n

    Ukrayna i\u015fgalinin ilk g\u00fcnlerinde T\u00fcrkiye lehine Bat\u0131 kamuoyunda olu\u015fan pozitif hava, yerini, Cumhurba\u015fkan\u0131 Erdo\u011fan\u2019\u0131n reel politi\u011finin ger\u00e7eklerine b\u0131rakm\u0131\u015f durumda.<\/p>\n\n\n\n

    Bu s\u00fcre\u00e7teki en \u00f6nemli krizlerden birisi, Rus tehdidi kar\u015f\u0131s\u0131nda NATO\u2019ya kat\u0131lma ba\u015fvurusu yapan \u0130sve\u00e7 ve Finlandiya i\u00e7in T\u00fcrkiye\u2019nin veto tehdidiydi. T\u00fcrkiye bu \u00fclkelere, \u201cter\u00f6rist\u201d olarak niteledi\u011fi isimlerin iadesini \u015fart ko\u015ftu. Analistlere g\u00f6re as\u0131l pazarl\u0131k, T\u00fcrkiye\u2019ye, Suriye\u2019ye yapt\u0131\u011f\u0131 askeri harekat\u0131n ard\u0131ndan konulan silah sanayindeki yapt\u0131r\u0131mlar\u0131n kald\u0131r\u0131lmas\u0131yd\u0131. Bu veto tehdidi Bat\u0131\u2019da yeniden \u015fok yaratt\u0131 ve T\u00fcrkiye\u2019nin NATO\u2019daki pozisyonunun yeniden sorgulanmas\u0131na neden oldu.<\/p>\n\n\n\n

    Bunun yan\u0131s\u0131ra Erdo\u011fan ile Putin aras\u0131nda s\u0131kla\u015fan diyaloglar da devam ediyor. 18 Temmuz\u2019da \u0130ran\u2019da, 5 A\u011fustos\u2019ta da So\u00e7i\u2019de Erdo\u011fan ile Putin ile g\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fc. Bu g\u00f6r\u00fc\u015fme son 81 ayda 29. Erdo\u011fan-Putin g\u00f6r\u00fc\u015fmesi oldu. Bu anla\u015fmayla T\u00fcrkiye, enerji ithalat\u0131 \u00f6demelerinin bir k\u0131sm\u0131n\u0131 Rus para birimi Ruble\u2019yle yapmay\u0131 taahh\u00fct etti. \u0130ki lider, Suriye\u2019ye askeri operasyon, tah\u0131l koridoru anla\u015fmas\u0131, Akkuyu N\u00fckleer G\u00fc\u00e7 Santrali konular\u0131n\u0131 da ele ald\u0131. Ayr\u0131ca Erdo\u011fan, \u201cEyl\u00fcl ay\u0131nda \u015eanghay Be\u015flisi, \u00d6zbekistan\u2019da toplanacak. G\u00f6r\u00fc\u015fmemizde Say\u0131n Putin de rica etti; biz de in\u015fallah oradaki toplant\u0131ya kat\u0131laca\u011f\u0131z.” diyerek diyalogun \u015eanghay seviyesinde \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki g\u00fcnlerde de devam edece\u011fine i\u015faret etti<\/strong>.1<\/sup><\/p>\n\n\n\n

    T\u00fcrkiye’nin Bat\u0131’dan ayr\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 en keskin nokta ise, Rusya’ya kar\u015f\u0131 ba\u015flat\u0131lan yapt\u0131r\u0131m furyas\u0131na kat\u0131lmamas\u0131 oldu. BM G\u00fcvenlik Konseyi kararlar\u0131 d\u0131\u015f\u0131ndaki yapt\u0131r\u0131m kararlar\u0131na uymamay\u0131 uzun y\u0131llard\u0131r ilke edinen T\u00fcrkiye, Rusya ile y\u00fcksek d\u00fczeyde kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k i\u00e7eren kompleks ekonomik, ticaret ve enerji ili\u015fkilerini feda etmemeyi ama\u00e7lad\u0131\u011f\u0131n\u0131 saklam\u0131yor. Bu da Bat\u0131\u2019da endi\u015fe yaratmaya devam ediyor.2<\/sup><\/p>\n\n\n\n

    Rusya\u2019n\u0131n Ukrayna i\u015fgaline kar\u015f\u0131 yapt\u0131r\u0131mlar her ge\u00e7en g\u00fcn artarken Putin\u2019in yak\u0131n \u00e7evresinde yapt\u0131r\u0131mlara hedef olan oligarklardan en az biri ve binlerce Rus, T\u00fcrkiye\u2019ye s\u0131\u011f\u0131nd\u0131. T\u00fcrkiye, NATO \u00fcyesi olmas\u0131na ra\u011fmen Ruslar taraf\u0131ndan ya\u015famak, yat\u0131r\u0131m yapmak ve mal varl\u0131\u011f\u0131 bar\u0131nd\u0131rmak a\u00e7\u0131s\u0131ndan g\u00fcvenli bir liman olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor.3<\/sup> <\/p>\n\n\n\n

    Bu s\u00fcre\u00e7te T\u00fcrkiye, yapt\u0131r\u0131mlar\u0131 delme konusunda Rusya\u2019ya nefes borusu olmaya4<\/sup> devam ediyor. T\u00fcrkiye k\u00fcresel ticaret ve bankac\u0131l\u0131k gibi i\u015flemlerde Rusya\u2019ya arac\u0131l\u0131k yap\u0131yor. Rusya\u2019n\u0131n ekonomik imkanlar\u0131n\u0131 k\u00fcresel sisteme sokabilmesi ve kendisine yapt\u0131r\u0131m uygulayan \u00fclkelerle T\u00fcrkiye \u00fczerinden al\u0131\u015fveri\u015f yapmaya devam etmesi, zor durumdaki T\u00fcrkiye\u2019ye de ekonomik g\u00fc\u00e7 sa\u011fl\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n

    Putin T\u00fcrkiye\u2019yi Kaybetmek \u0130stemiyor<\/strong><\/p>\n\n\n\n

    T\u00fcrkiye\u2019nin bu i\u015fgal s\u00fcrecinde tak\u0131nd\u0131\u011f\u0131 dengeli tav\u0131r, Bat\u0131 taraf\u0131ndan kayda de\u011fer g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi, Putin\u2019e de T\u00fcrkiye\u2019nin ve Erdo\u011fan\u2019\u0131n \u00f6nemini hat\u0131rlatt\u0131.<\/p>\n\n\n\n

    Rus silahl\u0131 g\u00fc\u00e7lerine kar\u015f\u0131n etkin kullan\u0131lan S\u0130HA\u2019lar T\u00fcrkiye yap\u0131m\u0131yd\u0131. Ayr\u0131ca BM Genel Kurulu\u2019nda Rusya\u2019n\u0131n k\u0131nanmas\u0131na evet oyu veren T\u00fcrkiye, Rusya’n\u0131n 27-28 \u015eubat g\u00fcnlerinde Karadeniz’e g\u00f6ndermek istedi\u011fi d\u00f6rt sava\u015f gemisine izin vermedi.<\/p>\n\n\n\n

    ABD ve Almanya D\u0131\u015fi\u015fleri Bakanl\u0131klar\u0131, T\u00fcrkiye’nin Montr\u00f6 hamlesini takdirle kar\u015f\u0131lad\u0131klar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klad\u0131. Rusya’dan ise bu karara kar\u015f\u0131 olumsuz bir a\u00e7\u0131klaman\u0131n yap\u0131lmamas\u0131 dikkat \u00e7ekti.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

    Rusya\u2019n\u0131n Ukrayna\u2019l\u0131 yetkililerle \u0130stanbul\u2019da m\u00fczakere etmeyi kabul etmesi, ya\u015fanan tah\u0131l krizinin \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcnde T\u00fcrkiye\u2019nin pay sahibi olmas\u0131 gibi olaylar Rusya\u2019n\u0131n T\u00fcrkiye\u2019ye jesti olarak da okunabilir.<\/p>\n\n\n\n

    Rusya\u2019n\u0131n Ukrayna\u2019y\u0131 i\u015fgalinin sonu\u00e7lar\u0131ndan biri olan k\u00fcresel g\u0131da krizinin \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc i\u00e7in 22 Temmuz\u2019da \u0130stanbul Be\u015fikta\u015f\u2019taki Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 Dolmabah\u00e7e \u00c7al\u0131\u015fma Ofisi\u2019nde bir ad\u0131m at\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Kiev ve Moskova, tah\u0131l \u00fcr\u00fcnlerinin Karadeniz\u2019den d\u00fcnya pazarlar\u0131na ta\u015f\u0131nmas\u0131na imk\u00e2n sa\u011flama karar\u0131 alm\u0131\u015flard\u0131. Putin, T\u00fcrkiye\u2019nin tah\u0131l koridoru anla\u015fmas\u0131n\u0131n imzalanmas\u0131ndaki rol\u00fcne \u015fu s\u00f6zlerle dikkat \u00e7ekti:\u00a0\u201c\u00d6zellikle geli\u015fmekte olan \u00fclkeler i\u00e7in bu \u00e7ok hassas bir mesele. Bu \u00fclkeler, g\u0131da \u00fcr\u00fcnleri ve g\u00fcbre sevkiyat\u0131yla ilgili ciddi problemlerin e\u015fi\u011finde. B\u00fct\u00fcn bu \u00fclkeler i\u00e7in sizin (T\u00fcrkiye ve Erdo\u011fan) kat\u0131l\u0131m\u0131n\u0131zla al\u0131nan buna benzer kararlar \u00f6nemlidir. Bunun i\u00e7in sizlere te\u015fekk\u00fcr ederim.\u201d<\/p>\n\n\n\n

    5 A\u011fustos\u2019ta So\u00e7i\u2019de ger\u00e7ekle\u015fen g\u00f6r\u00fc\u015fmenin ard\u0131ndan Putin\u2019in,\u00a0\u201cAvrupa, Rusya\u2019dan kesintisiz do\u011falgaz ak\u0131\u015f\u0131 nedeniyle T\u00fcrkiye\u2019ye minnettar olmal\u0131d\u0131r\u201d\u00a0s\u00f6zleri ve Eyl\u00fcl ay\u0131nda yap\u0131lacak olan \u015eangay toplant\u0131s\u0131na Erdo\u011fan\u2019\u0131 davet etmesi, Putin\u2019in Erdo\u011fan\u2019a istedi\u011fini vermesi olarak yorumlanabilir.<\/p>\n\n\n\n

    Bat\u0131 d\u00fcnyas\u0131 i\u00e7in T\u00fcrkiye ile ilkesel ili\u015fkiler kurmak daha tercih edilebilir ve bu sebeple muhtemelen \u00fclkeyi Erdo\u011fan\u2019dan ba\u015fka birinin y\u00f6netmesinden rahats\u0131z olmazlar. Ancak Erdo\u011fan Putin i\u00e7in tarihi bir f\u0131rsat ve Ukrayna i\u015fgalinin ilk g\u00fcnlerinde T\u00fcrkiye\u2019nin tak\u0131nd\u0131\u011f\u0131 olumsuz tavra ra\u011fmen yakla\u015fan se\u00e7imler \u00f6ncesi Erdo\u011fan\u2019a istedi\u011fini vermesi, olduk\u00e7a kayda de\u011ferdir.<\/p>\n\n\n\n

    Erdo\u011fan i\u00e7in, tah\u0131l krizini \u00e7\u00f6zen lider olmak, sava\u015fta arabulucuk yapmak, \u015eangay toplant\u0131s\u0131na davet edilmek ve k\u00fcresel krizlerde muhatap al\u0131nan lider olmak, yakla\u015fan se\u00e7imler \u00f6ncesi \u00e7ok \u00f6nemli bir f\u0131rsatt\u0131r. Ayr\u0131ca Rusya\u2019n\u0131n yapt\u0131r\u0131mlar sebebiyle ticarette T\u00fcrkiye\u2019yi kullanmas\u0131 ve n\u00fckleer santralin yap\u0131m\u0131 i\u00e7in s\u00f6z verdi\u011fi \u00f6demeyi yapmas\u0131 gibi girdiler, T\u00fcrk ekonomisi i\u00e7in iyile\u015ftirici etkilere sahip olabilir.<\/p>\n\n\n\n

    \u015eunu da eklemek gerekir ki, Rus devleti y\u00f6netimindeki hackerlar\u2019\u0131n 2016\u2019da Trump\u2019\u0131n kazand\u0131\u011f\u0131 se\u00e7imlere ve yine 2016\u2019da \u0130ngiltere\u2019de Brexit\u2019in oylanmas\u0131nda m\u00fcdahale yapt\u0131klar\u0131 y\u00f6n\u00fcnde g\u00fc\u00e7l\u00fc iddialar bulunuyor. Ukrayna i\u015fgalinin ilk g\u00fcnlerinden itibaren g\u00f6rd\u00fck ki, Rusya T\u00fcrkiye\u2019de hem geleneksel medyada hem de sosyal medyada \u00e7ok geni\u015f propaganda a\u011flar\u0131na sahip. Bu sebeple Erdo\u011fan\u2019\u0131n Putin\u2019in deste\u011fini yeniden almas\u0131 yakla\u015fan se\u00e7imler a\u00e7\u0131s\u0131ndan olduk\u00e7a hayatiydi.5<\/sup> Ayr\u0131ca Erdo\u011fan Suriye\u2019ye yeni bir askeri m\u00fcdahalenin haz\u0131rl\u0131klar\u0131n\u0131 da yap\u0131yor. 23 May\u0131s\u2019ta verdi\u011fi “G\u00fcney s\u0131n\u0131rlar\u0131m\u0131z boyunca 30 kilometre derinli\u011finde g\u00fcvenli b\u00f6lgeler olu\u015fturmak i\u00e7in ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n eksik kalan k\u0131s\u0131mlar\u0131yla ilgili yeni ad\u0131mlar\u0131 da atmaya ba\u015fl\u0131yoruz. T\u00fcrk Silahl\u0131 Kuvvetlerimiz, emniyet g\u00fc\u00e7lerimiz, istihbarat\u0131m\u0131z haz\u0131rl\u0131klar\u0131n\u0131 tamamlar tamamlamaz bu operasyonlar ba\u015flayacakt\u0131r.”6<\/sup> s\u00f6zleriyle askeri m\u00fcdahaleye haz\u0131rland\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtti. Bu durumda Putin\u2019i, i\u00e7inde bulundu\u011fu zor durumdan yola \u00e7\u0131karak bu askeri harekata onay vermesi i\u00e7in ikna etmeye de \u00e7al\u0131\u015facakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

    Sonu\u00e7<\/strong><\/p>\n\n\n\n

    T\u00fcrkiye\u2019nin d\u0131\u015f politik tercihlerini do\u011fru anlaman\u0131n yolu Erdo\u011fan\u2019\u0131n i\u00e7 politik ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 ve ki\u015fisel beklentilerini do\u011fru anlamaktan ge\u00e7iyor. 2011 se\u00e7imlerinde ald\u0131\u011f\u0131 y\u00fczde 50\u2019lik se\u00e7im galibiyetinin verdi\u011fi g\u00fc\u00e7le, yakla\u015f\u0131k 11 y\u0131ld\u0131r her ge\u00e7en g\u00fcn tahkim edilen otokratik y\u00f6netimin temel d\u0131\u015f politika hamleleri, \u00fclke menfaatlerinin aksine Erdo\u011fan\u2019\u0131n g\u00fcc\u00fcn\u00fc korumas\u0131 \u00fczerine kurulu. Bu sebeple ilkeler ya da \u00fclkesel \u00e7\u0131karlar yerine anketler ve Erdo\u011fan\u2019\u0131n partisinin \u00e7\u0131karlar\u0131 temel belirleyici konumda.<\/p>\n\n\n\n

    Erdo\u011fan\u2019\u0131n hedefi k\u00fcresel b\u00f6lgesel bar\u0131\u015f ya da T\u00fcrkiye\u2019nin \u00e7\u0131karlar\u0131 de\u011fil, bir sonraki se\u00e7imi kazanmak. T\u00fcrkiye i\u00e7in i\u00e7 politika kazan\u0131mlar\u0131 d\u0131\u015f politikadaki davran\u0131\u015flar\u0131 belirleyen temel fakt\u00f6rd\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n

    Bu durumda alt\u0131 \u00e7izilmesi gereken husus, Erdo\u011fan\u2019\u0131n s\u00f6ylemini ve siyaset tarz\u0131n\u0131 do\u011fru anlamak olmal\u0131. Erdo\u011fan\u2019\u0131n 20 y\u0131l\u0131 a\u015fan iktidar\u0131n\u0131n en belirgin \u00f6zelli\u011fi siyasi pragmatizmdir. Erdo\u011fan\u2019\u0131n bu pragmatizminin ana unsurlar\u0131ndan biri de ba\u015fka g\u00fc\u00e7 odaklar\u0131n\u0131n kavga etmelerine zemin haz\u0131rlay\u0131p kendi elini kuvvetlendirmektir. T\u00fcrkiye, bu i\u015fgal s\u0131ras\u0131nda, Rusya ve Bat\u0131 aras\u0131nda yeni bir mecrada ba\u015flayan kavgada, Erdo\u011fan\u2019\u0131n siyasi beklentilerine g\u00f6re pozisyon alm\u0131\u015ft\u0131r. Bu vesileyle hem Bat\u0131 d\u00fcnyas\u0131na hem de Rusya\u2019ya \u00f6nemli bir siyasi fig\u00fcr oldu\u011funu g\u00f6stermek istemi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

    Dipnotlar:<\/strong><\/p>\n\n\n\n

    <\/p>\n\n\n\n

    1 “Eyl\u00fcldeki \u015eanghay Be\u015flisi toplant\u0131s\u0131na kat\u0131laca\u011f\u0131z” – Son Dakika Haberleri (trthaber.com)<\/p>\n\n\n\n

    2 FT says Western governments are alarmed over Turkey’s deepening ties with Russia | Reuters<\/p>\n\n\n\n

    3 “Ruslar’a G\u00fcvenli Liman Olmak T\u00fcrkiye \u0130\u00e7in Riskli” (amerikaninsesi.com)<\/p>\n\n\n\n

    4 https:\/\/www.dunya.com\/kose-yazisi\/rusya-bati-ticareti-turkiye-uzerinden-mi-donuyor\/665652<\/p>\n\n\n\n

    https:\/\/www.dunya.com\/ekonomi\/turkiye-rusyanin-ticaret-kapisi-oldu-haberi-665434<\/p>\n\n\n\n

    5 https:\/\/serbestiyet.com\/haberler\/rusya-bu-gece-2023-turkiye-secimlerinde-kimin-lehine-mudahil-olacagini-acikca-deklare-etti-99554\/ <\/p>\n\n\n\n

    6 https:\/\/tr.euronews.com\/2022\/05\/23\/erdogan-dan-suriye-ye-askeri-harekat-sinyali-30-km-derinliginde-guvenli-bolgeler-olusturac<\/p>\n\n\n\n

    <\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Yazar: Timur Kayac\u0131 Ukrayna\u2019n\u0131n \u0130\u015fgalinin Ard\u0131ndan Ge\u00e7en 6 Ayda T\u00fcrkiye Nerede Duruyor? Rusya\u2019n\u0131n Ukrayna\u2019y\u0131 i\u015fgali yak\u0131n siyasi tarihin en \u00f6nemli olaylar\u0131ndan birisidir. Bu sava\u015fta Rusya\u2019n\u0131n hamlelerinin yan\u0131s\u0131ra, T\u00fcrkiye\u2019nin de pozisyonu…<\/p>","protected":false},"author":1,"featured_media":920,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"give_campaign_id":0,"footnotes":""},"categories":[290],"tags":[],"class_list":["post-915","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-uncategorized-en"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/jushr.org\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/915","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/jushr.org\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/jushr.org\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jushr.org\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jushr.org\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=915"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/jushr.org\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/915\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jushr.org\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/920"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/jushr.org\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=915"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/jushr.org\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=915"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/jushr.org\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=915"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}